Kính thưa quý vị,
Khi nói đến tình trạng nhân quyền tại Việt Nam hôm nay, chúng ta đang nói đến một hệ thống đàn áp có tổ chức, được vận hành bởi một bộ máy an ninh ngày càng phình to. Dưới thời ông Tô Lâm, mô hình “công an trị” không chỉ tiếp tục mà còn được củng cố và mở rộng với mức độ chưa từng thấy.
Theo các báo cáo của Human Rights Watch, Amnesty International, và Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ), Việt Nam hiện có trên 160 tù nhân lương tâm – con số cao nhất trong khu vực Đông Nam Á. Riêng trong năm 2023–2024, có hơn 40 người bị bắt chỉ vì bày tỏ ý kiến ôn hòa trên mạng xã hội. Nhiều người bị kết án rất nặng:
- Nhà báo Trương Châu Hữu Danh: 4 năm 6 tháng tù.
- Nhà hoạt động Đinh Văn Hải: 5 năm tù.
- Nhà hoạt động môi trường Hoàng Thị Minh Hồng: bị bắt với cáo buộc “trốn thuế”, được nhiều tổ chức quốc tế xem là cáo buộc mang động cơ chính trị.
- Những nhà đấu tranh mạnh mẽ như Phạm Đoan Trang, Lê Hữu Minh Tuấn, Trần Đức Thạch… đều bị kết án từ 7 đến 15 năm tù.
Các điều luật mơ hồ như Điều 117 (về “tuyên truyền chống nhà nước”) và Điều 331 (về “lợi dụng quyền tự do dân chủ”) được sử dụng như những chiếc lưới quét rộng, có thể chụp xuống bất cứ ai bày tỏ ý kiến trái chiều. Nhiều vụ bắt giữ diễn ra trong đêm, không lệnh, không thông báo, gia đình không được biết người bị bắt được đưa đi đâu. Các phiên tòa thường chỉ kéo dài vài giờ, không có tranh tụng, và bản án đã được định sẵn.
Không chỉ những nhà hoạt động nổi tiếng bị nhắm đến. Theo thống kê của các nhóm xã hội dân sự, hơn 10.000 vụ “làm việc với công an” liên quan đến phát ngôn trên mạng xã hội đã diễn ra trong hai năm qua. Người dân bị gọi lên đồn chỉ vì một bài đăng, một bình luận, hoặc một chia sẻ. Nhiều người bị ép ký cam kết không được lên tiếng nữa.
Trong lĩnh vực tôn giáo, Báo cáo Tự do Tôn giáo Quốc tế của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ghi nhận:
- Nhiều cộng đoàn Tin Lành độc lập ở Tây Nguyên bị giải tán.
- Các nhóm Phật giáo độc lập bị giám sát chặt chẽ.
- Nhiều linh mục Công giáo bị sách nhiễu khi lên tiếng về công lý và môi trường.
- Các tín hữu Hòa Hảo và Cao Đài độc lập bị ngăn cản sinh hoạt tôn giáo.
Thưa quý vị, chính vì mức độ đàn áp quá mạnh ấy mà sự phản kháng của người dân trở nên yếu đi thấy rõ so với những thập niên trước đây. Không phải vì người dân không còn bức xúc. Nhưng vì họ biết rằng chỉ một tiếng nói nhỏ thôi cũng có thể phải trả giá bằng tự do, bằng sinh kế, bằng sự an toàn của gia đình.
Theo khảo sát của các nhóm xã hội dân sự trong nước, hơn 70% người được hỏi cho biết họ “không dám bày tỏ ý kiến chính trị trên mạng xã hội” vì sợ bị công an mời làm việc. Nhiều nhóm hoạt động từng mạnh mẽ nay bị giải tán hoặc phải chuyển sang hình thức âm thầm. Không gian cho tiếng nói lương tâm bị thu hẹp đến mức nghẹt thở.
Nhưng giữa bóng tối ấy, vẫn có những ánh sáng. Vẫn có những người trẻ tiếp tục lên tiếng. Vẫn có những cộng đoàn tôn giáo kiên trì bảo vệ người yếu thế. Vẫn có những nhà hoạt động chấp nhận hy sinh để giữ cho xã hội một chút không khí của sự thật. Chính những ánh sáng ấy là lý do chúng ta có mặt hôm nay.
Thưa quý vị, trách nhiệm của cộng đồng hải ngoại không phải là thay thế đồng bào trong nước, nhưng là đồng hành, bảo vệ, và làm vang lên tiếng nói của họ. Chúng ta có tự do, có điều kiện, có tiếng nói – và vì thế, chúng ta có bổn phận.
Ước mong Đại Hội hôm nay, để thực hiện tinh thần liên kết, đặc biệt với quốc nội, quyết tâm:
Cam kết đứng về phía sự thật.
Cam kết bảo vệ nhân phẩm.
Cam kết không để những tiếng nói can đảm trong nước bị chìm vào im lặng.
Xin trân trọng cảm ơn quý vị.